Węgry, Słowenia. Sierpień 2024. Cżęść 5. Stacja Zidani Most.

Stacja Zidani Most

Stacja kolejowa Zidani Most położona jest we wsi Zidani Most, w gminie Laško u ujścia rzeki Savinja do rzeki Sawy. Położona jest ona ona na styku linii kolejowych nr 10 Ljubljana – Dobova – (Zagrzeb) i nr 30 Zidani Most – Šentilj – (Graz). Stacja posiada unikalny, trójkątny układ torowy w którym część pasażerska usytuowana jest tylko na jednym kierunku wyjazdowym.

Długość stacji: 1966 m

Liczba torów: 7

Długości torów: 

Tor 1: 676 m
Tor 2: 697 m
Tor 3: 679 m
Tor 4: 21 m
Tor 5: 48 m
Tor 6: 91 m
Tor 7: 93 m

Liczba peronów:2

Długości peronów: 

Peron 1: 233x5,3 m
Peron 2: 231x5,5 m

Na stacji zatrzymują się, kończą i zaczynają bieg pociągi pasażerskie kategorii Eurocity, Intercity, InterCitySlovenija (ICS), Lokalni (LV), Mednarodni (MV), Regionalni (RV). 

Widok na miejscowość Zidani Most wraz ze stacją o trójkątnym układzie torowym. Źródło: Google maps. Możliwość zatrzymania przy peronach mają tylko pociągi pasażerskie na kierunkach Ljubljana – Dobova – (Zagrzeb) i Zidani Most – Maribor - Šentilj – (Graz) i z powrotem. Pociągi jadące na kierunku (Zagrzeb) - Dobova – Šentilj – (Graz) i z powrotem nie mają możliwości wjazdu do części pasażerskiej i przejeżdżają przez stację bez zatrzymania.

 

Historia  

 

Budowa odcinka kolejowego Celje – Zidani Most rozpoczęła się wiosną 1846 roku i została ukończona latem roku następnego. Stary most kolejowy w kierunku Celje był pomysłem inżyniera Heidera i został zbudowany w formie łuku nad Savinją z 1260 ciosanych bloków kamiennych. Budowa rozpoczęła się w sierpniu 1846 roku, a pierwszy przejazd testowy odbył się 18 sierpnia 1849 roku. Miejsce na stację kolejową i zaplecze pozyskano z ogromnym wysiłkiem i przy dużych kosztach ze względu na sięgające dna rzeki Sawy skały, które utrudniały budowę. Pierwotnie na stacji oprócz budynków znajdowała się także wysoka wieża zegarowa. 

W 1856 roku rozpoczęto budowę linii z Zidani Most do Zagrzebia. Linia była z początku jednotorowa, a drugi tor został ułożony dopiero podczas II wojny światowej przez Niemców. Linia została oddana do regularnego ruchu 1 października 1862 roku. Drugi tor na linii Lublana–Zidani Most–Maribor został ułożony po 1866 roku. 

Widok na stację ze wzgórza od strony wschodniej. 

Rampa towarowa i plac ładunkowy stacji Zidani Most.

Tory łączące linię z Dobovy do Mariboru z pominięciem części pasażerskiej. W oddali grupa torów technicznych stacji i hala serwisowa. 

Prometni most przez rzekę Savinję, w roku 2024 częściowo w remoncie. Widok od strony wschodniej.

Jeden z wiaduktów kolejowych przez rzekę Savinję. widok z Prometnego mostu.

Prometni most. Widok od strony zachodniej.

Zidani Most. Rozgałęzienie dróg nr 5 i nr 108. 

Droga nr 108. Widok w kierunku pasażerskiej części stacji Zidani Most. 

Wschodnia głowica części pasażerskiej stacji Zidani Most. Tory na lewo prowadza w kierunku Mariboru, tory na prawo w kierunku Dobovy. 

Część pasażerska stacji Zidani Most. Widok od strony wschodniej.

Parowóz - pomnik SH1zbudowany w roku 1913 w zakładach Vulcan-Verke w Szczecinie. Pełnił służbę w hucie szkła Hrastnik. 

Spomenik NOB - pomnik zabitych i zamordowanych w czasie II wojny światowej. 

Perony pasażerskie stacji Zidani most i budynek dworca.

Widok na perony od strony zachodniej.

Stacja Zidani Most stanowi punkt przesiadkowy dla pociągów z kierunków Dobova, Maribor i Ljubljana. Na zdjęciu elektryczne zespoły trakcyjne "Flirt 4" przewoźnika Slovenske železnice (SŽ).

Tablica ostrzegawcza, informująca, że przechodzenie przez tory grozi śmiercią.

Rzeka Sawa. Widok z peronu 2 stacji. 

Piętrowy elektryczny zespół trakcyjny "Kiss" opuszcza stację Zidani Most jako "Lokalni Vlak" (LV) do stacji Ljubljana. Przewoźnik: Slovenske železnice (SŽ).

Lokomotywa elektryczna 363 023-7 z pociągiem towarowym przejeżdża przez stację Zidani Most. Przewoźnik: Slovenske železnice (SŽ).

Lokomotywa elektryczna "Taurus" 1215 921-7 prywatnego przewoźnika Adria Transport przejeżdża luzem przez stacje Zidani Most. 

Elektryczny zespól trakcyjny "Flirt 4" przewoźnika Slovenske železnice (SŽ) zjeżdża na tor postojowy. 

Lokomotywa elektryczna 363 024-5 z pociągiem towarowym przejeżdża przez stację Zidani Most. Przewoźnik: Slovenske železnice (SŽ).

Pociąg "Pendolino" kategorii InterCitySlovenija (ICS) przejeżdża bez zatrzymania przez stację Zidani Most. Slovenske železnice (SŽ).

Elektryczny zespół trakcyjny "Desiro" dojeżdża do stacji  Zidani Most od strony Lublany. Przewoźnik: Slovenske železnice (SŽ).

Lokomotywa elektryczna 363 006-2 z pociągiem towarowym po opuszczeniu stacji stacji Zidani Most zmierza w kierunku Lublany. Przewoźnik: Slovenske železnice (SŽ).

Lokomotywa elektryczna 541 003-4 z pociągiem towarowym dojeżdża do stacji Zidani Most. Przewoźnik: Slovenske železnice (SŽ).

Elektryczny zespół trakcyjny "Flirt 4" dodjeżdża do stacji  Zidani Most od strony Lublany. Przewoźnik: Slovenske železnice (SŽ).

Część pasażerska stacji Zidani Most. Widok od strony zachodniej z drogi nr 108.

Tablica na drodze nr 108 od strony zachodniej.

Droga nr 108 widok od strony zachodniej w kierunku stacji Zidani Most.

Masyw górski w sąsiedztwie doliny Sawy. 

Przejazd kolejowy na drodze nr 108 przez linię kolejową nr 10, w odległości około 1 km na zachód od stacji Zidani Most.

Linia kolejowa nr 10. Widok w kierunku Lublany.

Linia kolejowa nr 10. Widok w kierunku zachodniej głowicy stacji Zidani most.

Ręczna kolejka linowa przez rzekę Sawa (Ročna žičnica čez Savo). Przeprawa znajduje się obok przejazdu kolejowego na drodze nr 108, w odległości około 1 km od stacji Zidani Most. Linowa kolejka kabinowa używana jest przez lokalnych mieszkańców i turystów chcących przedostać się na drugą stronę Sawy. Z kabiny może skorzystać jedna osoba lub ewentualnie 2 lżejsze osoby. Kabina porusza się na linie napędzanej mechanizmem korbowym. Do jego obsługi wystarczy 1 osoba. Najbliższy czynny most przez Sawę usytuowany jest w miejscowości Obrežje, w odległości ponad 4 km od przeprawy linowej.

W następnej części: Maribor. 

Węgry, Słowenia. Sierpień 2024. Cżęść 4. Muzeum Kolei w Lublanie.

Muzeum Kolei w Lublanie (Železniški muzej Slovenskih železnic)

Muzeum usytuowane jest na terenie dawnej parowozowni Ljubljana Šiška, przy ulicy Parmovej 35. Jego głównym budynkiem jest hala parowozowni z obrotnicą. Stała ekspozycja znajduje się również w sąsiednim, mniejszym budynku oraz w części plenerowej.

Pomysł udokumentowania historii słoweńskiej kolei zrodził się w latach 60. XX wieku, gdy stało się jasne, że era parowozów powoli dobiega końca. Muzeum powstało w 1981 roku jako Wydział Działalności Muzealnej Lublańskiej Spółki Kolejowej. Jego kolekcja obejmuje sześćdziesiąt zabytkowych lokomotyw i ponad 50 innych pojazdów a także około pięć tysięcy różnych eksponatów z dziedziny kolejnictwa. 

 

W głównym budynku eksponowane są parowozy, różne pojazdy szynowe, przedmioty i urządzenia związane z działalnością dawnej parowozowni oraz makiety. W pobliskim budynku pomocniczym wystawione są małe pojazdy szynowe (wózki ręczne), które niegdyś służyły pracownikom torowym i pracownikom utrzymania ruchu oraz wszelkiego rodzaju narzędzia i urządzenia komunikacyjne, takie jak telegrafy, telefony, dalekopisy i urządzenia radiołączności. W części plenerowej placówki obejrzeć można różnego rodzaju wagony, nieczynne parowozy, znajduje się tutaj również tor kolei miniaturowej z estakadami i tunelami. Muzeum uruchamia pociągi historyczne z własnym taborem, ciągnięte lokomotywami parowymi.

Z bogatej kolekcji muzealnej, obejmującej ponad sześćdziesiąt lokomotyw i ponad pięćdziesiąt wagonów oraz innych pojazdów, eksponowane są tylko najważniejsze z nich.

 
Lokomotywy

W kolekcji muzeum znajdują się lokomotywy:

- parowóz SB 29.718 - najstarsza (z 1861 roku) lokomotywa prezentowana w muzeum. Zbudowana w zakładach StEG (Haswell) . Eksploatowana była na dawnej Kolei Południowej.

- parowóz 162-001 nazywany „Kamnicki škrnicelj” (Kamnicka kalia) ze względu na duży komin. Zbudowany w zakładach WLF Floridsdorf w 1880 roku. Eksploatowany był na linii Lublana – Kamnik.

- parowóz 17C 406 zbudowany w roku 1896 w zakładach WrNSt. Lokomotywa kursowała na Kolei Południowej

- parowóz 03-002, zaprojektowany specjalnie dla linii Lublana – Triest w 1910 roku. Zbudowany w roku 1914 w zakładach WLF Floridsdorf.

- parowóz 06-018, zbudowany w zakładach Borsig w Berlinie w 1930 roku. Eksploatowany na terenie Słowenii w ruchu towarowym.

- parowóz wąskotorowy K3, wyprodukowany w 1892 roku w zakładach Krauss/Linz specjalnie dla linii Poljčane – Konjice o szerokości 610 mm.

- parowóz 36-013 zbudowany w roku 1919 w zakładach Henschel w Kassel. Lokomotywy ciągnęły pociągi towarowe na wszystkich głównych liniach Słowenii (SFRJ)

- parowóz 11-023 produkcji węgierskiej (zakłady MAVAG) z roku 1947 zwany „Nurmi” (bawół) . W Słowenii (SFRJ) lokomotywy kursowały na linii Kolei Południowej. Eksploatowane były także jako lokomotywy specjalne Błękitnego Pociągu Josipa Bros Tity do roku 1957, kiedy to zostały zastąpione lokomotywami spalinowo-hydraulicznymi Krauss-Maffei.

- parowóz 33-037 zbudowany w roku 1944 w zakładach Henschel w Kassel (jest to niemiecka seria BR52, polska: Ty2, Ty42) Na sieci JŽ eksploatowano 342 sztuki. Kilka z nich dotarło do Słowenii (SFRJ) dopiero w latach 60. XX wieku, gdzie wykorzystywano je głównie na linii Lublana – Bohinj.

- parowóz wąskotorowy 97-028 o rozstawie osi 760 mm, zbudowany w zakładach WLF Floridsdorf w roku 1913. Wyposażona w zębatkę systemu Abta lokomotywa eksploatowana była na terenie obecnej Bośni i Hercegowiny na linii biegnącej przez Ivan Sedlo (obecnie jest to normalnotorowa linia Sarajewo - Ploče), o bardzo dużym nachyleniu – do 60 promili. 

- parowóz 29-010 zbudowany w roku 1922 w zakładach WrNSt. Po II wojnie światowej na liniach JŽ eksploatowano łącznie 42 lokomotywy tego typu. W Słowenii ciągnęły one najcięższe pociągi towarowe na wszystkich głównych liniach, a w Istrii także pociągi pospieszne.

- parowóz kkStB 73.372 zbudowany w roku 1906 w zakładach WrNSt. Ostatnim miejscem eksploatacji była kopalna węgla Kreka.

- parowóz 116-002 zbudowany w roku 1910 w zakładach StEG. Lokomotywa eksploatowana była na terenie całej austriackiej części monarchii austro-węgierskiej, w tym na słoweńskich liniach Lublana – Tarvisio i Lublana – Novo Mesto – Karlovac. W ostatnich latach eksploatacji wykorzystywana na lokalnych liniach Kranj – Tržič, Lublana – Vrhnika, Lublana – Kočevje i Celje – Dravograd.

- parowóz SB 718 zbudowany w roku 1861 w zakładach StEG (Haswell). Lokomotywy tego typu używane były wyłącznie do lekkich pociągów towarowych, do ruchu wahadłowego i na liniach lokalnych. Nr 718 jest najstarszą lokomotywą w słoweńskiej kolekcji muzealnej. Już w 1949 roku, z okazji 100-lecia kolei w Jugosławii, została objęta ochroną jako zabytek i przywrócona do pierwotnego stanu. Odrestaurowana ponownie w 1996 roku, niestety nie nadaje się do jazdy. 

- elektrowóz 362-037 zbudowany w zakładach Ansaldo w Genui (lata 1962 - 1967). Lokomotywy tego typu eksploatowano na terenie Słowenii i Chorwacji. Ze względu na to, że składały się one z dwóch członów połączonych „harmonijką”, nazywano je Meh (również Mehovka i Meharca). Wcześniej nazywano je Pershing, najprawdopodobniej ze względu na podobny dźwięk, nawiązujący do amerykańskich pocisków balistycznych MGM-31 Pershing.
 

Wagony i inne pojazdy

Wagony stanowią najmniejszą część ekspozycji. Zostały one pozyskane dla muzeum głównie z Przedsiębiorstwa Budowy Kolei, gdzie służyły jako mobilne magazyny lub kwatery robotnicze. W zbiorach znajdują się:

- dawny wagon pocztowy DF 43621, zbudowany w 1914 roku w Grazu dla Kolei Południowej

- Cs 31198, najstarszy wagon pasażerski w zbiorach muzeum, zbudowany w 1893 roku dla Kolei Południowej w fabryce Nesselsdorf w Czechach,

- Ci 31972, który został zbudowany w 1922 roku dla Kolei Czechosłowackich, który trafił później do Jugosławii

- wagon Cs 31464, zbudowany dla dawnych Austriackich Kolei Państwowych (kkStB).

- wagon GET 821 wyprodukowany w 1912 roku w wiedeńskiej fabryce Simmering, przez wiele lat po zakończeniu I wojny światowej służył głównie jako wagon towarowy na Kolejach Słoweńskich. W latach 1915–1917 ambulans Get 821 przewoził ciężko rannych i chorych żołnierzy z frontu nad Isonzo do ośrodków zdrowia i szpitali. W 1969 roku, po zakończeniu elektryfikacji linii kolejowej Zidani Most – Dobova, przez jakiś czas stał na stacji kolejowej Blanca, gdzie został „wycofany z eksploatacji”, ale tamtejsi pracownicy, doceniając jego rolę i znaczenie dla dziedzictwa technicznego, zabezpieczyli go i przekazali Muzeum Kolei w Lublanie.

- wagon Ca 36319 zbudowany w zakładach OM Milano w roku 1931 na potrzeby ówczesnego ruchu podmiejskiego. W rezultacie każdy wagon posiadał 20 drzwi (po 10 z każdej strony). Taka liczba drzwi miała umożliwić szybsze wsiadanie i wysiadanie w godzinach szczytu. Ze względu na dużą liczbę drzwi, wagony tego typu nazywano „Milleporte” lub „Centoporte” w tłumaczeniu jako „Tysiąc Drzwi” lub „Sto Drzwi”.

- wagon bagażowy „Dlsv”, nr 51 79 95-00 006-7 zbudowany w zakładach Goša w roku 1980.

- drezyna KLV 12 zbudowana w roku 1958 w zakładach Frankfurter Karosserie-Fabrik (FKF). Pojazd był przeznaczony do transportu pracowników kolei i inspekcji torów. Jego wózek posiada wbudowany mechanizm, który umożliwia obrót o 360 stopni w miejscu, tak, że maszynista zawsze znajduje się przodem do kierunku jazdy. Drezyna była wykorzystywana przez Wydział Utrzymania Torów w Nowej Goricy do inspekcji linii kolejowych Prvačina–Ajdovščina i bohinjskiej.

 

Link do strony internetowej muzeum znajduje się tutaj. 

Zdjęcia z Muzeum Kolei

 

Bilet wstępu do muzeum systemu Edmondsona.

Wejście do muzeum przy ulicy Parmovej 35.

Główny budynek muzeum - hala dawnej parowozowni.

Parowóz SB 29.718 - najstarsza lokomotywa prezentowana w muzeum jest z dawnej Kolei Południowej z 1861 roku.

Parowóz 03-002, zaprojektowany specjalnie dla linii Lublana – Triest w 1910 roku. 

Parowóz K3, wyprodukowany w 1892 roku specjalnie dla wąskotorowej linii Poljčane – Konjice.

 Parowóz 17C 406

Parowóz 17-006.

Parowóz 36-013

Drezyna  KLV 12. 

Urządzenie do regulacji manometrów.

Tabliczki z lokomotyw Kolei Jugosłowiańckich JŽ (ЈЖ).

Prędkościomierze Haslera.

 

W pobliskim budynku pomocniczym wystawione są małe pojazdy szynowe (wózki ręczne), które niegdyś służyły pracownikom torowym i pracownikom utrzymania ruchu, a także wszelkiego rodzaju narzędzia i urządzenia komunikacyjne, takie jak telegrafy, telefony, dalekopisy i urządzenia radiołączności.

 

Część plenerowa muzeum 

Obrotnica i hala dawnej parowozowni wachlarzowej.

Wagon wąskotorowy.

Parowóz 33-251 (niemiecka seria BR52, polska: Ty2, Ty42). 

Lokomotywa elektryczna 362-037.

Wagon bagażowy Goša „Dlsv”, nr 51 79 95-00 006-7.

Wagon - platforma do przewozu maszyn kołowych. 

Wagon Ca 36319 zbudowany został w zakładach OM Milano w roku 1931 na potrzeby ówczesnego ruchu podmiejskiego. 

Wagon - platforma nr 94 79 9987 102-5 z kontenerem.

Zestawy kołowe parowozu. 

Parowóz 150-003 zbudowany w roku 1893 w zakładach Lokomotivfabrik der StEG w Wiedniu.

Parowóz 97-028 zbudowany w roku 1913 w zakładach Wiener Lokomotivfabrik Floridsdorf w Wiedniu.

Parowóz wąskotorowy 97-028 o rozstawie osi 760 mm, zbudowany w zakładach Wiener Lokomotivfabrik Floridsdorf w roku 1913.

Parowóz 33-339 (niemiecka seria BR52, polska: Ty2, Ty42). 

Kryty wagon towarowy Ghs, nr 4117, z czasów II wojny światowej. Przypisany był do stacji Oppeln (Opole).

Tor do kanału oczystkowego na terenie byłej parowozowni.

Kanał oczystkowy byłej parowozowni.

Pompa wodna obok kanału oczystkowego.

Tory kolei miniaturowej na terenie muzeum. 

Estakada kolei miniaturowej.

Pomnik pamięci ofiar II wojny światowej.

W następnej części: Stacja Zidani Most.